Ένα προσωπικό κείμενο για το σχολείο, την παιδεία και όσα μας διαμόρφωσαν — και όσα μας άφησαν μόνους.
Ένα προσωπικό κείμενο για το σχολείο, την παιδεία και όσα μας διαμόρφωσαν — και όσα μας άφησαν μόνους. Για τη γνώση που δεν μας δόθηκε, αλλά την αναζητήσαμε.
Σαν παιδί δεν μου άρεσε το σχολείο· αυτό ερχόταν, βέβαια, σε αντίθεση με το ότι πάντα μου άρεσε να μαθαίνω πράγματα. Ακόμη και τώρα που έχουν περάσει πάρα πολλά χρόνια από τότε που τελείωσα το σχολείο, όταν αναπολώ εκείνα τα χρόνια δεν έχω ιδιαίτερα καλές αναμνήσεις — ιδίως από τα χρόνια του δημοτικού και του γυμνασίου.
Πάντα θυμάμαι αυτή την περίοδο γεμάτη φόβο, στρες και άγχος. Τον δάσκαλο, με τον καφέ και το τσιγάρο μέσα στην τάξη, αυστηρό, να μην εκπέμπει σεβασμό αλλά φόβο. Θυμάμαι ακόμη τα κακόγουστα αστεία που έκανε για την ποντιακή καταγωγή κάποιων μαθητών, όπως και τη δική μου, για την οποία πάντα ήμουν περήφανος.
Δεν τον κατηγορώ — μάλιστα τώρα τον καταλαβαίνω. Δυστυχώς, το σύστημα παιδείας τα επέτρεπε αυτά. Στο γυμνάσιο πάλι άγχος για τις εξετάσεις, τα τεστ και μια εκπαίδευση βασισμένη στην παπαγαλία και όχι στην ουσία. Καταλήψεις χωρίς ουσία και μόνιμη πνευματική απουσία.
Στο λύκειο τα πράγματα άλλαξαν μέσα μου, γιατί είχα ήδη αντιληφθεί τι συμβαίνει και είχα πάρει τις αποφάσεις μου.
Το σχολείο έμοιαζε σαν αγγαρεία και δεν ήταν η βασική πηγή μόρφωσής μου. Όμως στάθηκα πολύ τυχερός στη ζωή μου. Μεγάλωσα σε ένα σπίτι με δύο υπέροχους γονείς, που ήταν τα πρότυπά μου. Στο κομοδίνο τους υπήρχαν βιβλία, ενώ στο σπίτι μας είχαμε έναν ολόκληρο όροφο γεμάτο βιβλία.
Ο πατέρας μου δεν ξόδευε τα λεφτά του σε ποτά και τσιγάρα, αλλά σε βιβλία, τα οποία κρυφά έπαιρνα και τα ξεφύλλιζα. Θυμάμαι ακόμη τον πατέρα μου να μου διαβάζει Παπαδιαμάντη και Φώτη Κόντογλου. Και αυτές οι στιγμές έχουν χαραχτεί μέσα μου και με καθοδηγούν, όπως οι φάροι τα πλοία στην καταιγίδα.
Ξέρετε, τα παιδιά δεν ακούν συμβουλές ή προτροπές· βλέπουν, αντιγράφουν και κρίνουν. Έτσι κι εγώ άρχισα να διαβάζω σιγά σιγά, αργότερα να ψάχνω στο διαδίκτυο και να ερευνώ.
Αυτό που κατάλαβα, όμως, είναι ότι η γενιά μου και οι επόμενες γενιές αφεθήκαμε στη μοίρα μας. Έπρεπε όλοι να έχουμε ένα χαρτί πανεπιστημίου για να γίνουμε αποδεκτοί στην κοινωνία. Ένα χαρτί που, στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν σημαίνει τίποτα, γιατί στην ουσία ακόμη και στο πανεπιστημιακό επίπεδο η μόρφωση βαλτώνει.
Οι φοιτητές μπλέκουν σε κόμματα που, ειλικρινά, ακόμη απορώ για ποιον λόγο υπάρχουν μέσα στις σχολές. Σπουδάζουν σε κτίρια που περισσότερο μοιάζουν με εγκαταλελειμμένες κατοικίες και διδάσκονται από καθηγητές που, σε ορισμένες περιπτώσεις, εξυπηρετούν κομματικά συμφέροντα.
Προς Θεού, υπάρχουν και οι εξαιρέσεις — ευτυχώς.
Ξέρετε, επειδή στην Ελλάδα υπάρχει τρομακτική διαφθορά και το λεγόμενο ρουσφέτι, δημιουργήσαμε συστήματα για να τα χτυπήσουμε, όπως οι Πανελλήνιες και ο ΑΣΕΠ. Και δεν είναι τυχαίο που τα ομοιάζω.
Οι Πανελλήνιες είναι ένα σύστημα μέσα από το οποίο, δυστυχώς, οι μαθητές παίρνουν το πρώτο τους μάθημα στον τζόγο: «αν δεν μου κάτσει αυτή η σχολή, θα μπω στην άλλη». Έτσι, τα παιδιά καταλήγουν να σπουδάζουν πράγματα που δεν τους ταιριάζουν, απλώς και μόνο για να πάρουν ένα χαρτί.
Μα πώς να γίνεις καλός σε κάτι που δεν αγαπάς;
Αυτά είναι κατάλοιπα του παρελθόντος. Είναι ένα τραύμα βαθιά χαραγμένο μέσα στο έθνος μας, που χρειάζεται χρόνια για να επουλωθεί — και θάρρος για να αντιμετωπιστεί. Οι προηγούμενες γενιές υπέφεραν πολύ και θέλουν ένα καλύτερο μέλλον για τα παιδιά τους, αλλά δεν πάει έτσι…
Τώρα πια, που η τεχνολογία έχει προχωρήσει και δεν χρειάζεται να πας στο πανεπιστήμιο για να βρεις τη γνώση — ούτε καν στη βιβλιοθήκη — και η πληροφορία βρίσκεται μπροστά στα μάτια μας, η κρίση της εκπαίδευσης έχει ήδη ξεκινήσει.
Και σε κάθε κρίση, οφείλουμε να κοιτάμε πίσω για να βρούμε λύσεις. Πρέπει να επικεντρωθούμε στο πώς να διδάξουμε τους νέους μας· όχι απλώς τι να μαθαίνουν, αλλά πώς να διαχειρίζονται τη γνώση.
Αυτό που ήθελα πάρα πολύ να πω και να γίνει κατανοητό είναι ότι η διαφθορά και το μη συλλογικό πνεύμα — που είναι αλληλένδετα — επηρεάζουν την παιδεία, όπως και η παιδεία επηρεάζει το αίσθημα της δικαιοσύνης. Και χωρίς αυτά δεν υπάρχει μέλλον για ένα έθνος.
Βέβαια, ένα κράτος μπορεί να συνεχίσει να υπάρχει και χωρίς αυτά…
Αλλά τι κράτος θα είναι;
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου